آیین سیزده بدر


هر چقدر"7" عددی مقدس و محترم است،"13" عدد نحس و نامباركی تلقی می‌شود. ایرانی‌ها برای این‌كه این بدیمنی را از خود دور كنند از چند صد سال پیش قرار گذاشتند كه اولین روز"13" از سال جدید به دشت و صحرا بروند، سبزه‌هایی را كه در هفت‌سین گذاشته بودند در آبی بیندازند و آن‌قدر شادی و جست‌وخیز كنند تا نحسی روز سیزده از آنها دور شود.
غذای روز سیزده به‌در شهرهای مختلف فرق می‌كند. در اغلب شهرها، زنان باقالی‌پلو، آش، كوكو یا كوفته درست می‌كنند.معروف‌ترین رسم سیزده به‌در پس از به آب سپردن سبزه‌ها، گره زدن دو سبزه به همدیگر است. این دو سبزه را تمثیلی از پیوند یك زن و مرد جوان می‌دانند. به همین دلیل مادربزرگ‌ها جوان‌ها و بخصوص دختران جوان را به گره زدن سبزه‌ها تشویق می‌كنند.دكتر نیك‌نام دربارة سابقة رسم گره زدن در روز سیزده به‌در می‌گوید: برخی از آداب نوروز به آیین زرتشتی بازنمی‌گردد بلكه مربوط به باورهای مردمان آریایی است كه پیش از زرتشت در سرزمین ایران زندگی می‌كردند. طبق یكی از این باورها، بارندگی به فرشته‌ای به نام تِشتر مربوط است كه در آسمان‌ها به صورت اسب سپیدی در حال حركت است و هرگاه با دیوی به نام اَپوش بجنگد و برنده شود، سالی پر از سبزی و خرمی و باران در پیش است. به همین دلیل ایرانیان روز سیزدهم فروردین كنار سبزه‌ها و جویبارها می‌روند و به‌ویژه زنان كه نمایندة آناهیتا یعنی ایزدآب هستند با نوازش سبزه‌ها و گره زدن آنها حمایت خود را از فرشتة باران نشان می‌دهند.
امّا دكتر وكیلیان می‌گوید: در گذشته جامعة ما جامعة بسته‌ای بوده است. زن همیشه در خانه بوده و منتظر بوده تا به خواستگاری‌اش بروند. امروزه تغییراتی به‌وجود آمده اما در گذشته دختران نمی‌توانستند همسرشان را خودشان انتخاب كند. بنابراین مهم‌ترین آمال و آرزوهای هر دختری در گذشته این بود كه شوهر خوبی بكند یا زودتر به خانة بخت برود. دربارة دخترها این حرف وجود داشت كه: دختر كه رسید به "20" باید نشست و به حالش گریست. اینها جزء فرهنگ ما بوده است. دختر در"16"، "17" سالگی باید به خانة بخت می‌رفت وگرنه مایة ننگ به حساب می‌آمد. اینها واقعیاتی بود كه وجود داشت. به همین دلیل دخترها به امامزاده می‌رفتند، سبزه گره می‌زدند و سفره‌های نذری پهن می‌كردند تا شاید نیروهای غیبی كمك كنند و شوهری برایشان پیدا شود زیرا دختری كه ازدواج نمی‌كرد جایگاهی در جامعه نداشت.
روز سیزدهم فروردین مانند شب آخرین چهارشنبة سال اهمیت ویژه‌ای دارد. اگر با چهارشنبه‌سوری به استقبال نوروز می‌رویم، با سیزده به‌در نوروزمان را بدرقه می‌كنیم. نوروز كه مراسمش محفلی خانوادگی دارد، با دو حركت اجتماعی و عمومی از خانه‌ها به خارج راه می‌یابد، با دو آیین سنتی كه نشان از همبستگی جمعی دارن

منبع پارسیان