تبلیغات
نقش جهان - آشنایی با باغهای ایرانی

نقش جهان


آشنایی با باغ دولت‌آباد
محمدتقی خان، حكمران و والی یزد، بانی ساخت بناها و آبادی‎های بسیار، كه یكی از مهم‌‌ترین اقداماتش، ساخت قنات و باغ دولت آباد بود. این باغ در سال 1160 هـ . ق با وسعتی در حدود 5/6 هکتار بنا گردیده و به شماره 774 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
باغ دولت آباد، به باغ بیرونی و باغ اندرونی تفكیك شده و پلان باغ به صورت تقاطع دو خط عمودی و افقی بوده که در تقاطع محورهای اصلی، بناهایی چون سردر ورودی، میدان جلوخان، عمارت طهرانی، بهشت آئین، تالار آیینه (دیوانخانه)، آب انبار، دژ نگهبانی، اصطبل‌ها، حرمسرا، ساختمان هشت و ابنیه خدماتی قرار گرفته‎اند.
قنات تاریخی دولت‎آباد با قدمتی بیش از 200 سال، از احداث پنج رشته قنات تشکیل شده و از ارتفاعات مهریز سرچشمه گرفته و پس از مشروب نمودن بخشی از اراضی مهریز و به کار انداختن چند آسیاب آبی و پس از طی بیش از 50 کیلومتر به یزد رسیده و آبادیهای چند در اطراف یزد، از جمله باغ دولت آباد را آبیاری می‎کند.

در زمان حال، قنات‌ها به كل خشك شده‎اند و اكنون چند چاه عمیق كه به وسیله پمپ‎های عظیم برقی كار می‎كنند، آب باغ را تأمین می‎كنند. پس از درگذشت محمد تقی‌خان، دیگر آب قنات به شهر نرسید و در بیرون به مصرف كشت و زرع می‎رسید كه تا امروز نیز چنین است. در این دوره، اكثر كرت‎ها زیر كشت درختان میوه بودند.
چند اصله درخت توت و در سایر كرت‎ها، نارنجستان، انارستان و تاكستان ایجاد شدند. به گفته مرحوم پیرنیا كه از اهالی اطراف، تاریخ شفاهی معماری ایران را گردآوری می‎كرد، گل‎های رز باغ دولت‎آباد آنقدر زیاد بود كه گلاب‎گیری آنها 2 ماه طول می‎كشید.
در دوران پهلوی ساخت و ساز حومه شهری پیرامون باغ را فرا گرفت و به تدریج، باغ دولت آباد در مركز شهر قرار گرفت، درخت‎های اصلی باغ، دو ردیف كاج و یك ردیف سرو، در دو طرف محور اصلی كاشته شدند، و مجدداً دو كرت اصلی بصورت متقارن در دوطرف آب نمای بزرگ باغ زیركشت رفتند.
این 6 ردیف كاج و سرو تا به امروز حجم انبوه فضای سبز باغ را تشكیل می‎دهند. در چهار خیابانی كه از محورهای اصلی به وجود می‎آمده است، درخت‎های بید مجنون و ارغوان بر مهتابی بزرگ سایه می‎افكند كه اطراف آن از یاس زرد، نسترن و بوته‎های گل پر بوده است.
همچنین بر بالای مهتابی دیگری كه در كنار حوض عمارت سردر قرار دارد، داربستی از گل نسترن وجود داشته است.پوشش گیاهی باغ در حال حاضر چند اصله درخت توت 100 ساله و كاج‎ها و سروهای دو طرف محور اصلی می‎باشند که در حال خشك شدن هستند.
15) آشنایی با باغ فین کاشان

شهر كاشان در حاشیه كویر در فاصله 220 كیلومتری جنوب شهر تهران و 86 كیلومتری جنوب شهر قم در استان اصفهان واقع است. ناحیه‌ای كه باغ فین در آن قرار گرفته‌است، به نام فین كوچك معروف بوده و موقعیت آن در جنوب غربی شهر كاشان می‌باشد. باغ تاریخی فین در منتهی‎الیه جنوب شرقی جاده فین (خیابان امیركبیر) در شهر كاشان و در مجاورت مظهر چشمه تاریخی سلیمان قرار گرفته‌است.
باغشاه فین از گونه باغ قلعه‌های ایرانی است كه به دلایل خاص خود بدین گونه و با چنین نظمی شكل گرفته‌است. چشمه سلیمانیه در جنوب باغ فین قرار گرفته است،آب آن زلال و دارای املاح زیادی است.آب چشمه فین به واسطه كیفیت‌های خاص خود مانند صافی و پاكی و روشنایی كم نظیر وهمچنین كیفیت ثابت وتغییر ناپذیرش همواره مشهور و ضرب المثل بوده است. این چشمه از بن صخره‌ایی به نام كوه دندانه و شكاف تخته سنگهای معدن گچ و آهك در شش كیلومتری غرب كاشان از زمین می‎جوشد.
نظام كاشت باغ فین شامل درختان مثمر، از جمله انجیر، توت، انار، بید، بید مشك، به، گوجه سبز، گلابی و زردآلو و همچنین گونه‎های تزیینی همچون سنجد زینتی می‌شد. بخش دیگری از گیاهان باغ را گل‎ها و گیاهان تزیینی تشكیل می‎دادند.
عمده‎ترین بخش از گیاهان كه در شكل بخشیدن به نظام گیاهان در باغ تأثیر به سزایی دارد مرتبط با درختان سایه‎گستر باغ است كه عمدة آن را درختان سرو تشكیل می‎دهند.همچنین درختانی همچون چنار و سپیدار و بید نیز در این بخش به چشم می‎خورد.
تعداد درختان نظام‎ساز باغ: شامل 579 اصله درخت سرو، 11 اصله درخت چنار و 2 اصله درخت سپیدار است.
16) آشنایی با باغ قدمگاه نیشابور

این باغ در بستری كوهستانی و در دامنه جنوب كوه بینالود و رو به دشت نیشابور واقع شده است. این باغ از سمت جنوب به جاده نیشابور - مشهد اتصال می‎یابد.
از نیشابور حدود 24 كیلومتر و از مشهد حدود 100 كیلومتر فاصله دارد. این مكان به عنوان مكانی مقدس از سابقه طولانی برخوردار است. این باغ را زمانی به شاپور كسری و زمانی به حضرت علی(ع) و سپس به حضرت رضا (ع) نسبت داده‎اند. وجه تسمیه باغ با توجه به وجود سنگی سیاه است كه جای دو پا بر آن نقش بسته است.
می‎گویند سال 200 هـ . ق حضرت رضا (علیه السلام ) كه از مدینه عازم مرو بودند، در این مكان توقف كرده و چون خواستند با خاك تیمم كنند، آبی جاری پدید آمد. این وقایع مهم، این مكان را به مكانی مقدس و ایمن برای زایران در كنار مسیر مشهد تبدیل كرد كه در دوره‎های مختلف مجموعه‎ای میان راهی شامل: كاروانسرا، آب‌انبار، حمام و مكان‎هایی جهت اطراق زائران و مسافران در حاشیه خیابان شكل گرفت.
شكل اصلی باغ كنونی در دوران صفوی و به دستور شاه عباس اول احداث شد و در دوره‌‌های بعدی در زمان شاه سلیمان صفوی و در دوران ناصرالدین شاه قاجار مرمت‎هایی جهت حفاظت و احیاء باغ صورت پذیرفت. آخرین مرمت و بهسازی مجموعة مذكور در سال 1350 توسط سازمان حفاظت آثار آغاز شده و تا به امروز ادامه دارد و به شماره 236 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
كوشك هشت ضلعی، در مركز باغ قرار دارد. در ضلع شرقی بقعه نیز چهار طاقی كوچكی قرار دارد كه از چشمه‎ای جوشان حفاظت می‎كند. روایت است آب آن هنگام وضوی حضرت رضا (علیه السلام) جوشیده و جاری گردیده است و به میمنت آن را چشمه حضرتی می‎نامند.
این باغ به عنوان بخش اول این مجموعه با مساحتی برابر 1 هكتار، به صورت مربعی با ابعاد 100*100 متر و با دو ساختمان قدیمی در موقعیت مركزی آن، مهمترین عنصر این مجموعه است. ین باغ منطبق با شیب كوهپایه بینالود در سه سطح، با اختلاف ارتفاع 5/1 متر از یكدیگر شكل گرفته است. در هر سطح، دو كرت بزرگ با درختان كاج وجود داشته كه در دوره‎های بعد درختان چنار، گردو، و توت جایگزین بسیاری از درختان كاج شده است.
آبیاری باغ از طریق دو قنات، كه قنات اولی، قنات اصلی از سمت بالا ده و قنات دوم از سمت پایین ده كه در میانه باغ به قنات اولی می‎پیوندد صورت می‎گیرد كه در حال حاضر قنات دوم جایگزین چشمه اصلی (چشمه حضرتی) می‎باشد. سردر وردی باغ با پلكانی در دو طرف در خارج از مجموعه به فضای محصور باغ مرتبط می‎شود و با آبنمایی در مركز و كرتهای درختكاری شده به بقعه منتهی می‎شود.
در بالای باغ دو كرت كه استخر بزرگی در میان آن است وجود دارد كه آب پس از ورود به استخر توسط جویهای باریكی به 4حوض هشت گوش دور بقعه هدایت شده و توسط آبنمایی در محور مركزی به حوضچه‎های بعد انتقال می‎یابد. پوشش گیاهی باغ درختان چنار، كاج، توت، گردو و زبان گنجشك می‎باشد كه در میان این درختان، گونه‎های درختان چنار، كاج و توت كهنسال به چشم می‎خورد.
17)
سنگهای پر حجم و سنگین بنا، که موضوع آن‎ها انواع میوه‎های گرمسیری و پرندگانی چون طوطی است. گفته می‎شود احتمال دارد سنگ تراش‎های این بنا را نادر شاه از هند آورده باشد زیرا میوه‎هایی چون موز، آناناس و ... در آن زمان در ایران وجود نداشته است تا سنگ تراشان ایرانی توانسته باشند شبیه آنها را حجاری كنند.
از نظام کاشت باغ بجز یک ردیف چنار کهنسال در باغچه غربی باغ و در کوچة غربی باغ که جزو عرصه باغ بوده، چیز دیگری بر جای نمانده است و همین ردیف درختان چنار کهن بعدها مبنای درختکاری‎های بقیه قسمت‎های باغ قرار گرفت و 220 عدد درخت چنار کاشته شد كه اکنون باغ با این درختان شکل گرفته است.
در حال حاضر منبع آبرسانی اولیه باغ از بین رفته است و آب باغ بوسیله موتور پمپ از آب ذخیره شده در آب انباری که در زیر پیاده‎رو انتهای شرقی باغ ایجاد شده تامین می‎شود
18) ذآشنایی با باغ گلشن طبس

این باغ در شهر کویری شمال شرقی استان یزد و در بستر شهری و در انتهای شرقی خیابان گلشن طبس و بوسیله میرحسن خان، سومین حاكم طبس، از سلسله خوانینی که به وسیله نادرشاه به حکومت طبس منصوب شدند، احداث گردید.
این باغ با عمارتی در دو طبقه و زیرزمین كوچك، در یك نخلستان(2000 نفر خرما) با ابعادی در حدود 266 متر در 260 متر بنا شده و به شماره 1310 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سردر ورودی باغ با نمایی از اندود گچ سفید، رو به میدان و سوی دیگر رو به باغ، با ایوانی دو ستونه و تزیینات آجری نقش‎دار ساخته شده است.
این باغ دارای دو خیابان اصلی متقاطع بوده و در مركز آن حوضی است با ابعاد 85/25*5/7 متر و سه فواره، كه محوطه باغ را به چهار مربع بزرگ تقسیم می‎كند.
كه هر كدام از این مربع‎ها با گذرگاه‎های كوچكی به چهار كرت تقسیم شده، كه در داخل آنها 2500 اصله مركبات (درختان نارنج و...) و انار (500 اصله) كاشته شده است.
این باغ بر روی امتداد جریان آب چشمه‎های سرد و گرم كه به جانب طبس می‎آید شكل گرفته، آب از انتهای مجموعه وارد باغ شده و پس از آبیاری كرتها و حركت در جویها و فواره‎ها از زیر هشتی ساختمان سردر می‎گذرد و به شهر می‎رود
منبع پارسیان نت




طبقه بندی: تاریخی، 
برچسب ها: آشنایی با باغهای ایرانی،

اشتراک و ارسال مطلب به:

نوشته شده در تاریخ شنبه 1389/06/27 توسط : نقش جهان

شهرام
سه شنبه 1389/07/6 21:42
___$ ▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
_$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
_$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
___$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
______$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
___________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
_____________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
______________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
______________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
______________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
_____________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
___________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
______$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
___$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
_$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
_$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
___$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
______$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
___________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
_____________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
______________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
______________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
______________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
_____________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
___________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
________$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
______$▪▪●▪▪● من آپـــــــــــــــــــــــــــم
فائزه
سه شنبه 1389/07/6 07:27
سلام. خیلی وبلاكتون مفیده. خوشم اومد خیلی. همه مطالبشو با اجازه سیو كردم كه بخونم. بازم میام وبت مهمونی. به منم سر بزن یه وقتایی. خوشحال میشم
rashid
شنبه 1389/07/3 17:40
سلام محمد جون خوبی داشتم می گشتم تو وبلاگ محمد جلال شریفی بودم دیدم نظر گذاشتی امدم تو وبلاگت خوبی
منم یک سایت درست کردم خواستی یک سر بزن مال نر مافزاره یا علی
ادرسش
http://ip30.ir
پاسخ نقش جهان : ممنون از شما
بلوغ
سه شنبه 1389/06/30 10:17
" کفتر بازی بلوغی " آپ جدید وب بلوغه. بازم اگه وقت داشتین بخونین . حتما نظرتون برا خودمون و البته برا آپ های بعدی بلوغ مفیده.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.
/* www.veldan.tk */